Sancties gericht op het onder druk zetten van de inkomsten van Moskou hebben in plaats daarvan geholpen de prijzen op te drijven, waardoor Russische ruwe olie waardevoller is geworden. Bijna vier jaar nadat westerse regeringen de Russische olie-inkomsten wilden onderdrukken, verscheept Moskou voor meer ruwe olie per week dan ooit tevoren sinds de escalatie van het conflict in Oekraïne in 2022. De brutowaarde van de Russische export van ruwe olie over zee steeg in de week tot en met 27 september tot 27 september, het hoogste wekelijkse cijfer in vier jaar. tanker-trackinggegevens verzameld door Bloomberg.
De afgelopen vier weken werden gemiddeld 3,71 miljoen vaten per dag verscheept, het hoogste niveau sinds begin augustus. Het herstel legt een centraal probleem van de westerse strategie bloot. Sancties waren bedoeld om Russische olie op de wereldmarkt te houden en zo een aanbodschok te voorkomen, terwijl Moskou gedwongen werd deze goedkoper te verkopen. In plaats daarvan verlegde Rusland ruwe olie van Europa naar China, India en andere markten, bouwde alternatieve scheepvaartnetwerken op en verminderde zijn afhankelijkheid van westerse diensten. Nu maken de stijgende mondiale prijzen, aangewakkerd door de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran, deze vaten waardevoller.
Het plan: Houd de Russische oliestroom in stand maar verlaag de winsten van Moskou Toen het Westen zich in 2022 tegen Russische olie keerde, werd het geconfronteerd met een duidelijk probleem: Rusland was een te grote exporteur om van de markt te verdwijnen zonder het risico te lopen dat de mondiale prijzen zouden stijgen. De EU was ook de grootste oliemarkt van Moskou. Europa nam in 2021 meer dan de helft van de Russische olie-export voor zijn rekening, terwijl Rusland de grootste ruwe olieleverancier van de EU was, goed voor ongeveer een kwart van de import. China was in vergelijking Ruslands grootste afnemer in één land. De EU verbood in december 2022 de meeste import van Russische ruwe olie over zee, terwijl het door de G7 geleide blok een prijsplafond van $60 per vat oplegde.
De westerse scheepvaart, verzekeringen en andere maritieme diensten konden nog steeds Russische ruwe olie verwerken, maar alleen als deze onder het plafond werd verkocht. In februari 2023 volgden sancties op aardolieproducten. De logica was simpel: de Russische inkomsten verlagen zonder zijn olie van de wereldmarkt te verwijderen. De strategie was daarom afhankelijk van het in stand houden van de Russische ruwe oliestroom, terwijl de westerse dominantie op het gebied van scheepvaart- en verzekeringsdiensten werd gebruikt om de prijs ervan te beperken. Het plan mislukte. Wat ging er mis? De limiet van $60 viel aanvankelijk samen met scherpe kortingen op het Russische vlaggenschip Oeral-olie. Maar Moskou verminderde geleidelijk zijn afhankelijkheid van westerse scheepvaart- en verzekeringsdiensten, waarmee het plafond moest worden afgedwongen.
Zelfs het Centrum voor Onderzoek naar Energie en Schone Lucht (CREA) – een in Helsinki gevestigde onderzoeksorganisatie die herhaaldelijk heeft gepleit voor strengere sancties tegen Moskou – zegt nu dat het beleid “er niet in is geslaagd een duurzame beperking op te leggen aan de Russische exportopbrengsten van ruwe olie.” Er staat dat de maatregel slechts gedurende een beperkte periode op de Oeral heeft gewerkt, terwijl andere kwaliteiten en exportkanalen grotendeels onaangetast bleven. De EU heeft het mechanisme herhaaldelijk aangescherpt, waarbij het plafond eerst werd verlaagd naar $47,60 en vervolgens naar $44,10 per vat vanaf februari 2026.
Het was de bedoeling dat laatstgenoemde 15% onder de gemiddelde marktprijs voor de Oeral zou blijven. Toch bedroeg de Oeral in juli gemiddeld $60,22 per vat, ongeveer $16 boven het EU- en Britse plafond. De Russische ESPO-olie, die sterk gericht is op Aziatische kopers, wordt volgens CREA ook consequent boven zowel de oude als de nieuwe limiet verhandeld. Brussel heeft gereageerd door sancties op te leggen aan honderden tankers, zich te richten op handelaars en de beperkingen aan te scherpen voor entiteiten uit derde landen die ervan worden beschuldigd Moskou te helpen de maatregelen te omzeilen. Russische ruwe olie blijft echter stromen.
Vier jaar later: waar gaat de Russische olie heen? Rusland stopte niet met de verkoop van olie toen zijn grootste Europese klanten zich afwenden. Het vond andere klanten. China en India kwamen naar voren als de dominante bestemmingen voor Russische ruwe olie, terwijl ook Türkiye zijn rol vergrootte. Alleen al in juli importeerde India voor 6,25 miljard dollar aan Russische ruwe olie – een recordhoogte voor de tweede maand op rij – terwijl de leveringen over zee aan China volgens CREA 16% hoger waren dan een jaar eerder. Rusland bouwde ook transportcapaciteit op buiten het traditionele westerse systeem. In juni vervoerden gesanctioneerde “schaduwtankers” 66% van de ruwe olie-export over zee, vergeleken met slechts 31% aan boord van met de G7 verbonden schepen, schat CREA. Sancties veranderden de routes, schepen en klanten.
Ze hebben niet verhinderd dat miljoenen vaten Russische ruwe olie de wereldmarkt bereikten. Waarom is Russische olie nu meer waard? De grootste wending kwam niet uit Brussel of Washington, maar uit het Midden-Oosten. De Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran en de ontwrichting rond de Straat van Hormuz hebben de mondiale prijzen voor ruwe olie scherp omhoog geduwd, terwijl aanvallen op de regionale energie-infrastructuur de aanvoer verder onder druk hebben gezet. Het resultaat is precies het soort aanbodschok dat westerse regeringen probeerden te vermijden bij het ontwerpen van het prijsplafond – en Rusland is een van de producenten die profiteert van hogere prijzen.
Op vier wekenbasis is de brutowaarde van de Russische transporten van ruwe olie gestegen tot 2,39 miljard dollar per week, een stijging van 290 miljoen dollar ten opzichte van de voorgaande vier weken. volgens Bloomberg. De prijsschok heeft ook de inspanningen om de druk te verscherpen bemoeilijkt. Eerder dit jaar overwoog de EU een verbod op maritieme diensten dat verder zou zijn gegaan dan het prijsplafond, omdat het zich rechtstreeks zou richten op het vermogen van Rusland om olie te verschepen. Maar de stijgende prijzen na de verstoring van Hormuz hebben volgens CREA geleid tot een heroverweging van de vrees dat het onder druk zetten van de Russische export het mondiale tekort zou kunnen verergeren.
Vervolgens schortte de EU de automatische aanpassingen aan het Russische prijsplafond voor ruwe olie op tot juli 2027, terwijl ze de mogelijkheid van een eerdere herziening behield. Het dilemma is hetzelfde waarmee de westerse regeringen in 2022 werden geconfronteerd: het Russische aanbod te hard onder druk zetten en de mondiale prijzen zouden verder kunnen stijgen – waardoor de vaten die nog steeds de markt bereiken waardevoller worden. Niet alle vaten zijn gelijk geschapen: de factor raffinage. verwerken en meer ruwe olie beschikbaar laten voor de export. Moskou heeft ook de verzending van diesel beperkt om de binnenlandse voorraden te beschermen. De lading Russische olieproducten daalde in juli tot 4,7 miljoen ton, het laagste niveau ooit en minder dan de helft van de 9,6 miljoen ton die een jaar eerder werd verscheept, aldus CREA.
De inkomsten uit ruwe olie uit de zee stegen daarentegen met 7%. Rusland heeft ook zijn prognose voor de export van ruwe olie voor 2026 verhoogd, terwijl het zijn vooruitzichten voor de verzending van geraffineerde producten heeft verlaagd. De hausse aan ruwe olie wordt daarom gedeeltelijk gecompenseerd door een zwakkere brandstofexport. Tegelijkertijd zorgt de verminderde raffinageactiviteit ervoor dat er meer onbewerkte olie vrijkomt voor verzending naar het buitenland – waar hogere mondiale prijzen de waarde ervan hebben vergroot.
Europa verdubbelt Ondanks de beperkingen die het prijsplafondsysteem blootlegt, blijven westerse regeringen de beperkingen aanscherpen en blijven ze Europese staten, die nog steeds sterk afhankelijk zijn van Russische energie, onder druk zetten om hun resterende banden te verbreken. Slowakije en Hongarije hebben zich verzet tegen de eisen voor een snelle afsluiting, met het argument dat raffinaderijen, pijpleidingen en andere infrastructuur gebouwd rond Russische voorraden niet zomaar van de ene op de andere dag op alternatieven kunnen worden overgeschakeld. Het geschil kwam deze week weer op de voorgrond toen de Duitse minister van Buitenlandse Zaken Johann Wadephul naar Slowakije reisde en er bij het land op aandrong afstand te nemen van Russische olie en gas en de druk op Moskou te vergroten. Problemen.
De catch-22 van het Westen Het Westen kan meer tankers en handelaars sanctioneren, de handhaving verscherpen, druk uitoefenen op de resterende kopers en zich richten op netwerken van derde landen. Met het nieuwste sanctiepakket van de EU zijn nog eens 41 schepen toegevoegd aan een lijst die al 632 schepen en doelwitten in China, India, Türkiye, Kazachstan en de VAE omvat. Maar het direct richten op de Russische exportvolumes brengt het oorspronkelijke dilemma weer in beeld: het Westen hield Russische vaten op de markt omdat het bang was voor stijgende olieprijzen – alleen omdat de stijgende olieprijzen die vaten waardevoller zouden maken.